Giữ ấm nhà mùa lạnh: 10 cách đơn giản giúp nhà ấm hơn mà không tốn nhiều điện

Tháng 11 về, miền Bắc bắt đầu đón những đợt gió mùa đông bắc đầu tiên. Buổi sáng thức dậy, sàn nhà lạnh buốt dưới chân, không khí trong phòng ẩm và lạnh, ngồi làm việc một lúc là tay chân tê cóng. Nhiều gia đình lập tức bật máy sưởi cả ngày, để rồi cuối tháng nhìn hóa đơn tiền điện mà giật mình. Thực ra, giữ ấm nhà không nhất thiết phải tốn nhiều điện. Phần lớn hơi lạnh lọt vào nhà qua những khe hở nhỏ ở cửa sổ, cửa ra vào và qua sàn gạch lạnh. Chỉ cần xử lý đúng những điểm này, ngôi nhà của bạn có thể ấm lên rõ rệt mà không cần bật máy sưởi liên tục.

Vì sao nhà ở Việt Nam thường lạnh vào mùa đông?

Hầu hết nhà ở Việt Nam được thiết kế để chống nóng, không phải để giữ ấm. Tường gạch mỏng, cửa sổ lớn, sàn gạch men và trần nhà cao đều giúp nhà mát vào mùa hè, nhưng đến mùa đông lại trở thành điểm yếu. Gạch men dẫn nhiệt tốt nên sàn nhà luôn lạnh hơn nhiệt độ không khí vài độ, khiến chân tay lạnh buốt dù trong nhà đã đóng kín cửa.

Một nguyên nhân khác là khe hở. Cửa gỗ co lại khi trời lạnh và khô, tạo ra khe hở ở mép cửa, khung cửa sổ lâu ngày cũng cong vênh. Gió lạnh lùa qua những khe hở này, dù nhỏ, vẫn đủ làm nhiệt độ trong nhà giảm liên tục.

1. Bịt kín khe hở ở cửa sổ và cửa ra vào

Đây là cách hiệu quả nhất mà chi phí lại thấp nhất. Gió lạnh lùa qua khe cửa là nguyên nhân hàng đầu khiến nhà mất nhiệt. Bạn có thể kiểm tra bằng cách đưa tay ướt lại gần mép cửa sổ, cửa ra vào vào buổi tối có gió, chỗ nào cảm thấy gió lùa thì đánh dấu lại.

Gioăng cao su dán viền cửa là giải pháp phổ biến nhất, bán sẵn ở các cửa hàng vật liệu xây dựng và trên các sàn thương mại điện tử, dễ tự dán tại nhà mà không cần thợ. Với khe hở dưới chân cửa, bạn có thể dùng thanh chặn gió bằng xốp hoặc vải đặt dưới chân cửa, vừa chặn gió vừa chặn bụi. Chỉ riêng việc bịt kín khe hở cũng có thể giúp nhiệt độ trong nhà tăng lên 1 đến 2 độ, đồng thời giảm hẳn cảm giác gió lùa khó chịu.

2. Dùng rèm cửa dày và đóng rèm đúng lúc

Rèm cửa không chỉ để trang trí mà còn là một lớp cách nhiệt hiệu quả cho cửa sổ. Rèm vải dày, rèm hai lớp hoặc rèm có lớp lót giữ nhiệt giúp ngăn hơi lạnh từ mặt kính truyền vào nhà, nhất là vào ban đêm khi nhiệt độ xuống thấp.

Nguyên tắc quan trọng là đóng mở rèm đúng thời điểm. Ban ngày, khi trời có nắng, hãy mở rèm để nắng chiếu vào nhà, giúp sàn và tường hấp thụ nhiệt. Khi mặt trời lặn, đóng rèm lại ngay để giữ hơi ấm trong nhà, đừng để đến khi đi ngủ mới đóng. Với những ô cửa sổ hướng Bắc, nơi gần như không có nắng trực tiếp vào mùa đông, bạn có thể đóng rèm phần lớn thời gian trong ngày.

3. Trải thảm cho sàn nhà

Sàn gạch men là “thủ phạm” lớn nhất khiến chân lạnh buốt mỗi sáng. Gạch men dẫn nhiệt rất tốt, vì vậy nhiệt độ bề mặt sàn luôn thấp hơn nhiệt độ không khí. Trải thảm ở những khu vực thường xuyên đi lại như phòng khách, cạnh giường ngủ và khu vực bàn ăn sẽ giúp đôi chân ấm hơn ngay lập tức.

Bạn không cần trải thảm toàn bộ nhà. Một tấm thảm vừa phải ở phòng khách và một tấm nhỏ cạnh giường là đủ để tạo khác biệt lớn. Thảm lông ngắn dễ vệ sinh hơn thảm lông dài, phù hợp với gia đình có trẻ nhỏ hoặc nuôi thú cưng.

Ngoài thảm, dép đi trong nhà có đế dày, lót lông cũng là vật dụng nhỏ mà hiệu quả lớn. Nhiều người quen đi chân đất trong nhà quanh năm, nhưng mùa lạnh thì một đôi dép ấm sẽ giúp cơ thể giữ nhiệt tốt hơn nhiều, vì bàn chân là nơi mất nhiệt nhanh.

4. Thay chăn ga gối đệm mùa lạnh

Giấc ngủ mùa lạnh phụ thuộc rất nhiều vào chăn đệm. Một chiếc chăn mỏng mùa hè không đủ giữ ấm khi nhiệt độ xuống dưới 18 độ. Hãy thay chăn hè bằng chăn bông dày hơn, hoặc chăn lông vũ nhẹ mà ấm. Ga trải giường bằng vải cotton dày, vải nỉ hoặc vải nhung sẽ ấm hơn ga lụa hay ga cotton mỏng.

Một mẹo nhỏ là đặt thêm một tấm chăn mỏng hoặc tấm lót nỉ dưới ga giường, giúp cách nhiệt giữa cơ thể và đệm. Ngoài ra, hãy chuẩn bị thêm một chiếc chăn mỏng để đắp chân khi ngồi xem ti vi hoặc làm việc, vì cơ thể mất nhiệt nhiều qua chân tay.

5. Tận dụng ánh nắng ban ngày

Ánh nắng mùa đông là nguồn nhiệt miễn phí mà nhiều gia đình bỏ phí. Ban ngày, hãy mở rèm ở những ô cửa sổ hướng Nam và hướng Đông để nắng chiếu vào nhà. Sàn gạch, tường và đồ nội thất sẽ hấp thụ nhiệt trong ngày, rồi tỏa dần vào buổi tối, giúp nhà ấm hơn một cách tự nhiên.

Nguyên tắc đơn giản là: có nắng thì mở, hết nắng thì đóng. Nhiều gia đình quen mở cửa sổ cả ngày cho thoáng mà không để ý rằng sau khi mặt trời lặn, cửa sổ mở chính là đường thoát nhiệt lớn nhất của ngôi nhà. Hãy tạo thói quen đóng cửa sổ và kéo rèm khi chiều xuống, bạn sẽ thấy nhà ấm hơn rõ rệt.

6. Tận dụng hơi nóng từ nhà bếp

Nhà bếp là nơi tỏa nhiệt nhiều nhất trong nhà mà ít ai tận dụng. Khi nấu ăn, bếp và nồi hơi tỏa ra một lượng nhiệt đáng kể. Thay vì đóng kín cửa bếp và bật máy hút mùi hết công suất, bạn có thể mở cửa bếp sau khi nấu xong để hơi ấm lan ra các phòng khác.

Với những món hầm, món ninh cần nấu lâu, hơi nóng từ nồi tỏa ra liên tục trong nhiều giờ. Mùa lạnh cũng là mùa thích hợp cho các món lẩu, món hầm nóng hổi, vừa ngon miệng vừa giúp cả nhà quây quần bên mâm cơm ấm cúng. Nếu bạn đang tìm món ăn phù hợp cho những ngày se lạnh, có thể tham khảo cách nấu lẩu riêu cua bắp bò trong chuyên mục ẩm thực của site.

Một lưu ý an toàn quan trọng: tuyệt đối không dùng bếp gas, bếp than để sưởi ấm trong phòng kín, vì khí độc từ quá trình đốt cháy có thể gây ngạt, đặc biệt nguy hiểm khi ngủ. Chỉ tận dụng hơi nóng từ việc nấu ăn bình thường, không đốt bếp với mục đích sưởi.

7. Dùng ánh sáng vàng và đồ nội thất ấm áp

Ánh sáng ảnh hưởng đến cảm giác ấm áp nhiều hơn bạn nghĩ. Đèn ánh sáng trắng, xanh tạo cảm giác lạnh lẽo, trong khi đèn ánh sáng vàng ấm giúp không gian có cảm giác ấm cúng hơn, dù nhiệt độ thực tế không thay đổi. Mùa lạnh, hãy thay một vài bóng đèn trắng ở phòng khách và phòng ngủ bằng bóng ánh sáng vàng, hoặc dùng đèn bàn, đèn cây có ánh sáng vàng vào buổi tối.

Màu sắc nội thất cũng tạo cảm giác ấm áp. Một vài chiếc gối tựa màu cam, đỏ gạch, vàng đất hay một tấm khăn trải bàn màu ấm cũng đủ làm căn phòng bớt lạnh lẽo.

8. Sắp xếp lại nội thất để tránh gió lùa

Cách bố trí nội thất ảnh hưởng đến luồng gió trong nhà. Nếu giường ngủ hoặc bàn làm việc đặt ngay cạnh cửa sổ hay cửa ra vào, bạn sẽ cảm nhận gió lạnh rõ nhất. Mùa lạnh, hãy dời giường, ghế sofa và bàn làm việc ra xa cửa sổ, tránh ngồi ngay dưới luồng gió lùa.

Kệ sách, tủ quần áo hay tấm bình phong có thể dùng làm “tấm chắn” tạm thời cho những vị trí gió lùa mạnh. Hãy đóng bớt cửa các phòng không dùng đến để hơi ấm tập trung ở khu vực sinh hoạt chính.

9. Dùng máy sưởi đúng cách để tiết kiệm điện

Nếu đã bịt kín khe hở, trải thảm và tận dụng nắng mà nhà vẫn lạnh, máy sưởi là giải pháp bổ sung hợp lý. Vấn đề là nhiều gia đình dùng máy sưởi sai cách nên tốn điện mà không ấm. Nguyên tắc đầu tiên là chỉ sưởi phòng đang dùng, không sưởi cả nhà. Đóng cửa phòng cần sưởi, bật máy trước khi dùng phòng khoảng 15 đến 20 phút, rồi duy trì ở mức nhiệt vừa phải thay vì bật hết công suất liên tục.

Nhiệt độ phù hợp trong nhà mùa lạnh là khoảng 20 đến 22 độ, không nên để quá cao. Mỗi độ tăng thêm đều làm tiền điện tăng đáng kể, đồng thời không khí quá khô còn gây khó chịu cho da và đường hô hấp. Mùa hanh khô, da rất dễ nứt nẻ, bạn có thể đọc thêm về cách chăm sóc da mùa hanh khô để bảo vệ làn da trong những tháng lạnh.

Đặt một chậu nước nhỏ trong phòng khi bật máy sưởi giúp không khí bớt khô. Với gia đình có trẻ nhỏ hoặc người già, máy sưởi dầu thường an toàn hơn máy sưởi halogen vì không làm khô không khí quá nhanh. Dù dùng loại nào, cũng không đặt máy sưởi quá gần giường, rèm cửa hay quần áo, và luôn tắt máy trước khi đi ngủ nếu không có chế độ hẹn giờ an toàn.

10. Giữ ấm cơ thể khi ở trong nhà

Đôi khi, cách giữ ấm hiệu quả nhất không phải là làm ấm cả căn nhà, mà là giữ ấm cơ thể bạn. Mặc nhiều lớp mỏng thay vì một lớp dày giúp giữ nhiệt tốt hơn, vì không khí giữa các lớp áo là lớp cách nhiệt tự nhiên. Một chiếc áo len mỏng mặc trong nhà, kết hợp với áo khoác nhẹ, sẽ ấm hơn nhiều so với một chiếc áo khoác dày duy nhất.

Tất chân dày và dép đi trong nhà là hai món đồ nhỏ nhưng quan trọng nhất. Bàn chân lạnh sẽ khiến cả cơ thể cảm thấy lạnh, vì vậy hãy luôn đi tất khi ở trong nhà mùa lạnh, nhất là với người già và trẻ nhỏ. Uống nước ấm, trà gừng hoặc các món canh nóng cũng giúp cơ thể ấm lên từ bên trong.

Cuối cùng, đừng ngồi yên một chỗ quá lâu. Vận động nhẹ như đi lại trong nhà hay tập vài động tác giãn cơ mỗi giờ giúp máu lưu thông tốt hơn và cơ thể tự sinh nhiệt.

Bảng tổng hợp: 10 cách giữ ấm nhà và mức chi phí

Cách làm	Chi phí	Hiệu quả giữ ấm	Độ khó thực hiện
Bịt kín khe hở cửa	Thấp	Cao	Dễ
Rèm cửa dày, đóng đúng lúc	Trung bình	Cao	Dễ
Trải thảm sàn	Trung bình	Trung bình	Dễ
Thay chăn ga mùa lạnh	Trung bình	Cao	Dễ
Tận dụng nắng ban ngày	Không tốn	Trung bình	Dễ
Tận dụng hơi nóng nhà bếp	Không tốn	Thấp	Dễ
Ánh sáng vàng, nội thất ấm	Thấp	Thấp	Dễ
Sắp xếp lại nội thất	Không tốn	Trung bình	Trung bình
Dùng máy sưởi đúng cách	Trung bình	Cao	Dễ
Giữ ấm cơ thể	Thấp	Cao	Dễ

Như bảng trên cho thấy, những cách hiệu quả nhất lại không phải là những cách tốn kém nhất. Bịt kín khe hở và giữ ấm cơ thể gần như không tốn tiền mà hiệu quả lại cao. Hãy bắt đầu từ những cách không tốn chi phí, rồi mới cân nhắc mua thêm đồ dùng hay thiết bị nếu thực sự cần.

Sai lầm thường gặp khi giữ ấm nhà mùa lạnh

Sai lầm phổ biến nhất là bật máy sưởi hết công suất ngay khi cảm thấy lạnh, trong khi cửa sổ vẫn mở và khe cửa vẫn hở. Hơi ấm tạo ra thoát ra ngoài gần như ngay lập tức, vừa tốn điện vừa không ấm. Hãy luôn xử lý khe hở và đóng cửa trước khi bật máy sưởi.

Sai lầm thứ hai là để nhiệt độ trong nhà quá cao. Nhiều người đặt máy sưởi ở mức 28 đến 30 độ, khiến không khí khô, da nứt nẻ và hóa đơn tiền điện tăng vọt. Nhiệt độ 20 đến 22 độ là đủ ấm và dễ chịu cho sinh hoạt trong nhà.

Sai lầm thứ ba là dùng bếp than, bếp gas để sưởi ấm trong phòng kín. Đây là thói quen rất nguy hiểm, đã gây ra nhiều vụ ngộ độc khí than thương tâm mỗi mùa đông. Tuyệt đối không đốt than, củi trong phòng kín để sưởi, kể cả khi trời rất lạnh.

Câu hỏi thường gặp

Nhà chung cư có cần bịt khe hở cửa không?

Có, thậm chí còn cần hơn nhà mặt đất vì chung cư tầng cao thường đón gió mạnh hơn. Cửa ban công và cửa sổ chung cư là nơi gió lùa mạnh nhất. Gioăng cao su dán viền cửa là giải pháp rẻ và hiệu quả cho nhà chung cư.

Có nên bật máy sưởi cả đêm khi ngủ không?

Không nên bật máy sưởi cả đêm ở công suất cao. Bạn có thể bật máy trước khi ngủ khoảng 20 phút để phòng ấm lên, rồi đặt chế độ hẹn giờ tắt sau 1 đến 2 giờ. Đắp chăn đủ ấm là cách an toàn và tiết kiệm hơn nhiều so với việc sưởi cả đêm.

Trải thảm có gây ẩm mốc vào mùa lạnh không?

Thảm có thể hút ẩm nếu phòng kín và ẩm thấp kéo dài. Để tránh ẩm mốc, bạn nên chọn thảm lông ngắn dễ vệ sinh, giặt thảm định kỳ và mở cửa thông thoáng vào những ngày trời nắng ráo.

Kết luận

Giữ ấm nhà mùa lạnh không nhất thiết phải tốn nhiều điện hay mua sắm đắt tiền. Bắt đầu từ những việc đơn giản nhất: bịt kín khe hở ở cửa, đóng mở rèm đúng lúc, trải thảm cho sàn nhà và giữ ấm cơ thể. Những việc này gần như không tốn chi phí nhưng có thể giúp ngôi nhà ấm lên rõ rệt.

Nếu sau khi đã làm đủ các cách trên mà nhà vẫn lạnh, hãy cân nhắc dùng máy sưởi, nhưng nhớ chỉ sưởi phòng đang dùng và duy trì nhiệt độ khoảng 20 đến 22 độ. Một ngôi nhà ấm áp không chỉ giúp bạn thoải mái hơn mà còn bảo vệ sức khỏe của cả gia đình, nhất là người già và trẻ nhỏ, trong những tháng lạnh nhất của năm.